Vijf vragen over het omstreden Marrakesh-pact

Op initiatief van de Verenigde Naties (VN) is twee jaar onderhandeld over een akkoord dat internationale verplichtingen en richtlijnen over migratie moet vaststellen. Het resultaat is het Global compact for safe, orderly and regular migration. Maandag 10 december zullen regeringsvertegenwoordigers uit de hele wereld afreizen naar het Marokkaanse Marrakesh om dit document van 34 kantjes te ondertekenen.

1. Wat staat er in het pact?
Kort gezegd zorgt het pact van Marrakesh ervoor dat migratie een recht wordt voor iedereen. Dat wil zeggen dat het niet langer een gunst is als een migrant ergens wordt toegelaten, maar dat hij daar recht op heeft. Het pact stelt dat migratie zoveel mogelijk bevorderd moet worden (artikel 21). Ook moeten migranten – legaal of illegaal – aanspraak kunnen maken op veel van dezelfde voorzieningen als de burgers van het land waar zij verkeren (artikel 31). De uitgebreide rechten van migranten laten zich rechtstreeks vertalen in plichten voor de ontvangende (Westerse) landen. Niet alleen moeten zij de portemonnee trekken om het verblijf van migranten te faciliteren, het wordt voor hen ook lastiger om een restrictief en selectief migratiebeleid te voeren. Zo vervaagt het onderscheid tussen legale en illegale immigranten. Daarnaast hebben staten volgens het pact de verantwoordelijkheid om te zorgen voor veilige en begaanbare migratieroutes (artikel 24a-b). Verder staan er in de overeenkomst volstrekt geen duidelijke afspraken over terugkeer dan wel uitzetting naar het land van herkomst (artikel 37). Het pact veronderstelt dat diversiteit alleen maar voordelen kent en dat elke samenleving onvermijdelijk multicultureel moet worden (o.a. artikel 32). Zelfs de persvrijheid moet in dienst staan van het promoten van inclusiviteit (artikel 33c).

2. Wat zijn de bezwaren tegen dit akkoord?
Het doel van het pact is om migratie zoveel mogelijk te bevorderen. Deze doelstelling komt voort uit de ideologie dat diversiteit onvoorwaardelijk goed en nastrevenswaardig is. Dit gedachtegoed is even onrealistisch als gevaarlijk, omdat het blind is voor de vele bestaande problemen omtrent integratie en de democratische wensen van burgers negeert. De visie dat migratie een recht is, slaat de plank volledig mis. Het is niet alleen praktisch ondoenlijk om iedere wereldbewoner het recht te geven om naar het Westen te verhuizen, maar het is ook onrechtvaardig om de autonomie van samenlevingen die migranten opvangen te ontkennen. Het is barmhartig om minder gefortuneerde medemensen welkom te heten, zoals Nederland al eeuwenlang doet en zal blijven doen. Maar er is alleen sprake van barmhartigheid als het hart komt, niet wanneer het is opgelegd. Als Nederland dit akkoord tekent, legt het zich verregaande verplichtingen op. Het uiteindelijke gevolg is dat de soevereiniteit afneemt om eigen keuzes te maken in het migratiebeleid.

3. Maar de afspraken zijn toch niet-bindend?
Dat is inderdaad een vaak gehoord argument onder de voorstanders van het pact. Maar dit is een absurde redenering, want waarom zou je een akkoord tekenen om je er vervolgens niet aan te houden? Bovendien staan er wel degelijk tientallen verplichtingen in het pact (zoals bevestigd door artikel 41). Daarnaast worden niet-bindende afspraken na verloop van tijd vaak tóch beleidsbepalend, bijvoorbeeld door uitspraken van een rechter die zich op een niet-bindend akkoord baseert.

4. En het zogenaamde ‘inlegvel’ van het kabinet dan?
Staatssecretaris Harbers heeft besloten om een extra verklaring toe te voegen aan het pact. Daarmee probeert hij een aantal juridische risico’s af te dekken, zodat migranten geen rechten kunnen ontlenen aan het verdrag. De Nederlandse regering heeft geen trek in een tweede ‘Urgenda’. Het is echter twijfelachtig of zo’n ‘inlegvel’ voldoende is om allerlei jurisprudentie te voorkomen.

5. Komt Nederland niet alleen te staan als we het pact niet tekenen?
Nee, zeker niet. De Verenigde Staten, Australië, Israël, Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije, Zwitserland en andere landen hebben al aangegeven dat ze het pact van Marrakesh niet zullen ondertekenen. Het is te hopen dat ook de Nederlandse regering verstand aan de dag zal leggen.

Dit statement is eerder in verkorte en aangepaste vorm verschenen op CIP.nl

Geschreven door Walter Jordaan

Walter is lid van commissie Internationaal. Meer artikelen van Walter Jordaan:



Blog comments powered by Disqus