Houd lokaal gewoon normaal

De gemeenteraadsverkiezingen komen er weer aan. Verkiezingsprogramma’s en kieslijsten zijn grotendeels al bekend en de campagnestrijd laait op. Voor sommigen vormt dit een reden om het systeem en het kiesstelsel voor de zoveelste keer in twijfel te trekken. Burgers lijken steeds minder betrokken bij de (lokale) overheid. Zijn burgerinitiatieven de oplossing voor het probleem?

‘Wie wil er nog in de gemeenteraad? Ook grote partijen haken af’, kopte RTLNieuws onlangs. Al jaren hebben verschillende partijen en gemeenten moeite mensen te vinden voor in de gemeenteraad. Het takenpakket van de gemeente wordt ondertussen wel steeds groter. De werkdruk is hoog, de vergoeding die daarbij hoort mager. Daarnaast hebben de landelijke partijen te kampen met een dalend aantal leden. Er zijn dus ook veel minder potentiële lokale kandidaten voor de kieslijst. Mensen die benaderd worden, zijn namelijk vaak lid van de landelijke partij. Tot slot voelen mensen zich steeds minder verbonden met hun gemeente, doordat gemeenten uit soms wel twintig kernen bestaan en de gemeenten nog steeds groter worden.

 

Betekent dit dat burgers zich steeds minder vertegenwoordigd voelen? Is er een stelselwijziging nodig? Moet burgerparticipatie meer op de voorgrond komen te staan?

 

Het recht om uit te dagen

Burgerparticipatie is het woord voor alles waarin de burger (of inwoner) mee kan doen op politiek vlak binnen een gemeente. In het regeerakkoord wordt gesproken over het concept ‘Right to Challenge’, het recht om uit te dagen. Hiermee wordt bedoeld dat de burger het recht heeft om de overheid uit te dagen taken uit handen te geven en een burger daarmee aan de gang te laten gaan. Hier zijn al verschillende initiatieven uit voortgekomen. Voorbeelden zijn het (opnieuw) inrichten van de eigen straat of de haven. Deze projecten zijn tijdelijk. Sinds 2015 is het mogelijk om een Right to Challenge-initiatief te ondernemen. Er zijn tot nu toe nog niet veel gemeenten die daar gebruik van hebben gemaakt.

 

Een ander voorbeeld van burgerparticipatie is de beweging binnen de lokale politiek die zichzelf bestempelt als Code Oranje. Code Oranje ziet zichzelf als de beweging die de lokale democratie wil herontwerpen en herbouwen. De lokale democratie is over zijn houdbaarheidsdatum heen. Code Oranje vindt het tijd voor vernieuwde democratie met volksbrede vergaderingen en gemeenteraden waarin raadsleden ook tijdelijk mogen wisselen met professionals op bepaalde gebieden.

 

Burgerinitiatief als oplossing?

Burgerinitiatieven worden vaak genoemd als oplossing voor het betrekken van de burgers bij de lokale overheid. SGP-jongeren vindt participatie van burgers in de publieke sfeer een goed iets. Zo kunnen burgers prima hun straatje vegen, een losse stoeptegel op zijn plaats leggen, maar ook veel grotere dingen doen zoals ouderen ondersteunen en mantelzorg verlenen. SGP-jongeren vraagt zich echter wel af of allerhande burgerinitiatieven in de plaats moeten komen van het huidige systeem. Burgerinitiatieven zijn vaak tijdelijk (zoals in het geval van Right to Challenge) en vaak opgericht met het oog op korte termijn. Raadsleden hebben vaak veel meer bagage en kennis van zaken en denken meer op de lange termijn. Daarnaast worden door initiatieven als Code Oranje vaak alleen door hoogopgeleiden omarmd, waardoor laagopgeleiden weinig tot niet vertegenwoordigd worden. Daardoor is er nog steeds geen representatieve afspiegeling.

 

Hoe moeten we burgers wél betrekken?

Allereerst moeten volksvertegenwoordigers hun titel eer aan doen: het volk vertegenwoordigen en ook actief mensen benaderen om te begrijpen wat er speelt in de samenleving. Markten, partijtjes, buurtbarbecues en braderieën zijn hier bij uitstek geschikt voor. Burgers willen graag gehoord en gezien worden. Daarnaast is goede informatievoorziening een uitermate belangrijke pijler voor vertrouwen in de democratie. Burgers moeten weten wat er speelt, weten waar de raad over vergadert en weten hoe ze de partijen kunnen aanspreken als ze ergens iets van vinden.

 

Daarnaast is een actieve houding van de burger van groot belang. Een volksvertegenwoordiger kan nooit vierduizend huishoudens afgaan, zeker niet naast het raadswerk en een baan. Volksvertegenwoordigers willen graag horen wat er leeft om zo problemen of ideeën op de politieke agenda te zetten ter bespreking. Afgeven op bestuurders en politici is eenvoudig, maar erop afstappen is hetgeen wat broodnodig is. Echter, als de burger niet wil, hebben systeemwijzigingen, onrepresentatieve burgerinitiatieven en volksbrede vergaderingen zonder volk ook geen nut. Wat SGP-jongeren betreft ligt de oplossing daarom niet in bij voorbaat tot falen gedoemde stelselwijzigingen, maar in een goed functionerende volksvertegenwoordiging en een intrinsiek betrokken burger

Geschreven door Koen Schouten

Koen is lid van commissie binnenlandse zaken. Meer artikelen van Koen Schouten:



Blog comments powered by Disqus