Het referendum afgeschaft, tijd voor échte democratie

De Wet raadgevend referendum (Wrr) kent een slepende geschiedenis. De Staten-Generaal had bijna tien jaar nodig voor de behandeling van deze wet, maar uiteindelijk trad deze op 1 juli 2015 toch in werking. Volgens veel politici zou dit middel de burger een directe stem geven binnen onze democratie. De verwachtingen waren dus hooggespannen. Nog geen drie jaar later moeten we nu na twee experimenten alweer afscheid nemen van dit middel. Volgens minister Ollongren, die de intrekkingswet namens het kabinet verdedigde, heeft het middel ‘’niet gebracht wat we ervan hadden verwacht.’’ Waar is het misgegaan? 

Ervaring

In drie jaar tijd heeft de Wrr tweemaal daadwerkelijk een raadgevend referendum mogelijk gemaakt. Het eerste referendum in 2015 ging over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne waarna in 2018 een tweede referendum volgde over de Wiv, de wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Onlangs nog deed GeenStijl een poging om een referendum over het ADR-systeem, het zogenoemde donorreferendum, te organiseren. De 300.000 benodigde handtekeningen werden echter niet opgehaald, waardoor er over dat onderwerp geen referendum kwam.


Bij de twee gehouden referenda was de uitslag een gevolg van het inhoudelijke maatschappelijke en politieke debat dat hieraan voorafging. Bij het Oekraïnereferendum ging deze vooral over eventueel lidmaatschap van Oekraïne tot de EU, financiële steun en militaire samenwerking. Dat is opvallend, aangezien het gehele verdrag over veel meer aspecten ging. Ook het referendum over de Wiv ging slechts over controversiële aspecten van de wet, terwijl de wet in zijn geheel veel meer onderdelen kent.


Bezwaren

Het raadgevend referendum heeft veel teleurstellingen opgeleverd. Zo heeft het na de verkiezingsuitslag van het Oekraïnereferendum tergend lang geduurd voordat Rutte met een voorstel kwam, waarin stond hoe het kabinet met de uitslag zou omgaan. Dit kwam doordat Rutte via continu Europees overleg een groot rookgordijn heeft opgetrokken. Dit heeft bij veel kiezers het vertrouwen in de democratie geschaad. Ook waren burgers teleurgesteld dat het parlement, ondanks de winst van het tegenkamp, de wet tóch ratificeerde. Veel stemmers kregen het idee dat hun stem niet serieus werd genomen.


Ook is het raadgevend referendum een gebrekkig middel gebleken om tegemoet te komen aan bezwaren. Door de binaire vraagstelling kan er alleen voor of tegen de gehele wet worden gestemd, terwijl de meeste tegenstanders vaak maar enkele onderdelen van de wet willen aanpassen. Ook de politiek kan lastig tegemoetkomen aan de bezwaren van tegenstanders van de betreffende wet. In artikel 11 van de Wrr staat dat het kabinet na een uitslag alleen mag komen met een voorstel dat uitsluitend strekt tot intrekking of inwerkingtreding van de wet. Hierdoor kan niet specifiek op de bezwaren van tegenstanders worden ingespeeld.


Representatieve democratie

Onze democratie zal vanaf heden verder moeten zonder vormen van directe democratie. De onvrede over het politieke bestel, dat in grote mate heerst bij voorstanders van het referendum, zal serieus moeten worden genomen door parlement en regering. Het is tijd voor een écht representatieve democratie, waarbij er vooraf wordt geluisterd naar de bevolking, zodat er achteraf niet gecorrigeerd hoeft te worden. Zo kan er veel effectiever tegemoet worden gekomen aan pijnpunten van wetten. Het is tijd voor politici die geen zinloze beloftes doen bij verkiezingen, maar een constante, ideologisch gedreven agenda hebben. Hier kunt u meer lezen in de statementserie van SGP-jongeren over de toekomst van de democratie, hier kort samengevat: ‘Uiteindelijk maken de politici hun beslissingen op basis van hun diepste motivaties, op basis van gedegen informatie en met de gesprekken met gewone burgers in het achterhoofd. Maar dat beleid moeten ze wel uitleggen. Verantwoording afleggen is niet lastig, maar onderdeel van de taak van volksvertegenwoordiger. Er moet ook altijd de bereidheid zijn terug te komen op verkeerd uitgevallen beleid.’ Dat versterkt het vertrouwen van de bevolking. Dat is pas echt democratie.

 

Rody van Heijst en Tom de Nooijer zijn lid van commissie Binnenland van de SGP-jongeren.

Geschreven door Tom de Nooijer

Tom de Nooijer lid van de commissie Binnenland.. Meer artikelen van Tom de Nooijer:



Blog comments powered by Disqus